آشنایی با رودخانـه قزل اوزن
رودخانـه قزل اوزن با 660 کيلومتر طول يکي از طولاني ترين رودخانـه هاي ايران هست که از کوههاي چهل چشمـه دیواندره کردستان سرچشمـه گرفته و پس از گذر از استانـهاي مختلف و پس از عبور و دور زدن از ارتفاعات قافلانكوه وارد منطقه خلخال مـی شود. قزل اوزن رودخانه ای سرخ گون سپس بعد از دریـافت رودخانـه هایی چون آرپا چایی، قزل اوزن رودخانه ای سرخ گون هیروچایی، شاهرود و… از بخش خورش رستم جنوبی وارد استان زنجان مـی شود.
این رودخانـه درمسيرخود يك اكوسيستم پراهميتي بوجود آورده و در نـهایت بـه درياي خزرمي ريزد.
تركان این رودخانـه را به منظور نشان بزرگی و عظمت آن قزل ازون نامـیده اند . قزل اوزن رودخانه ای سرخ گون قزل اوزن از دو واژه تركی” قزل” بـه معنی سرخ و” اوزن” بـه معنی آب و رود تركیب شده هست كه ظاهراً حتما معنی رود سرخ و یـا آب سرخ داشته باشد.
مساحت این رودخانـه 64 هزار کيلومتر مربع مي باشد کل پتانسيل آبي اين حوزه 3/7 ميليارد متر مکعب مـی باشد. حوزه آب ريز رودخانـه قزل اوزن ، بين هشت استان شامل اردبیل ، زنجان ، قزوين ، گيلان ، آذربايجان شرقي ،همدان، تهران و کردستان قرار دارد. کـه هر کدام از اين استانـها مي توانند سهمي مشخصي را کـه هنوز مستند نشده است، برداشت نمايند.
بر اساس آمار ارائه شده، سهم منطقه خلخال از اين حوزه از نظر مساحت 2/6 درصد يعني چهار هزار کيلومتر مربع و از نظر توليد آب 5/7 درصد معادل 545 ميليون متر مکعب هست که بین مختصات جغرافیـایی حدود 48 درجه که تا 4855 طول شرقی و 3705 که تا 3755 عرض شمالی واقع شده است.
تشریح وضعیت امروزی قزل اوزن درون منطقه خلخال
شاید بـه جرات بتوان گفت یکی از معدود نقاطی از این رودخانـه کـه بکر و دست نخورده باقی مانده هست حاشیـه این رودخانـه درون منطقه خلخال و کیوی مـی باشد و تاکنون جز تخريب اراضي حاشيه رودخانـه، سودي براي اهالي منطقه و روستاهاي حاشيه آن نداشته است.
تامـین قسمت ناچيزي از آب كشاورزي مورد نياز روستاهاي مزرعه و نمـهيل آنـهم بـه روش سنتی و قسمتي از آب شرب مورد نياز هشجين و روستاي كزج تنـها سهم منطقه از این رودخانـه مـی باشد.
با توجه بـه اینکه 95 کیلومتر از رودخانـه قزل اوزن درون منطقه خلخال قراردارد.از یک طرف سالانـه حدود چهار ميليارد مترمكعب آب ازطريق این رودخانـه وارد منطقه خلخال مـی شود. کـه به علت سهل انگاری مسئولین ذیربط و عدم استفاده بهینـه از این پتانسیل عظیم، بدون هيچ استفادهاي از آن خارج ميشود. از طرف دیگر سالانـه بيش از پانصد مـیلیون متر مکعب آب خود منطقه خلخال هم از طریق رودخانـه قزل اوزن از منطقه خارج مـی شود. ولی حتی یک سد بتی یـا خاکی جهت جلوگیری از هدر روی این رودخانـه و استفاده بهینـه از آن وجود ندارد.
همچنین بـه علت عدم مدیریت آب ، منطقه درون نیمـه اول سال با کمبود آب مواجه هست و در نیمـه دوم سال از مازاد آب برخوردار مـی باشد. بطوریکه از اول خرداد ماه که تا آخر شـهريورماه بـه علت ناكافي بودن آبهاي جاري جهت آبياري اراضي، كشاورزان مجبور بـه تقسيم و نوبت بندي آب مي باشد و با شروع فصل پائيز بـه جهت پايان يافتن كار كشاورزي آب كليه رودخانـه ها رها شده و تا خرداد ماه سال بعد بـه طرف رود قزل اوزن بدون كمترين استفاده سرازير مي شوند.
بعلت ارتفاع نسبتا زیـاد روستاهای اطراف آن ، استفاده از آب آن به منظور اغلب روستاها بـه روش سنتی مـیسر نمـی باشد و همچنین دشت ها و اراضي کشاورزي بسيار زيادي درون حواشي رودخانـه خروشان قزل اوزن وجود دارند کـه تاکنون از وجود این نـهر بهره نبرده اند . درون روستاهاي مشكول ، دايی كندي ، منامين ، كمر، سوجاهرو، کجل و… درون اطراف رودخانـه مناطقي تحت عنوان ” چم ” قرار گرفته کـه برای پرورش ماهی، ایجاد کشت و صنعت ، توسعه باغهای ارگانیک و غیره بسیـار مناسب مـی باشد ولی تاکنون بـه جزء چراگاههای دامدارن استفاده دیگری از آنـها نمـی شود.
در بخش خورش رستم و درون اکثر روستاهای آن مشکل آب آشامـیدنی درون حد بسیـار نگرانکننده وجود دارد و مردم منطقه بـه عنوان تشنگان لبه چشمـه نظاره گر عبور آبهای خروشانی چون قزل ازون از اراضی ملی خود مـی باشند ولی نمـی توانند کوچکترین بهره را از آن ببرند. اهالی روستاهائی چون منامـین، گهراز، نساز ، سوجاهرو، ایسبو، نمـهیل و … از آب آشاميدني سالم بـه عنوان ابتدايي ترين حق انسانی محروم بوده و با مشکلات جدي جهت تامـین آب شرب مواجه مـی باشند. درون حالیکه مـی توان با امکانات حداقلی چون پمپاژ مشکلات این مناطق را حل نمود.
منطقه خلخال (شامل شـهرستان های خلخال و کوثر) دارای اراضی کشاورزی بـه وسعت بیش از 81 هزارهکتار مـیباشد . با توجه به قابليتهاي باغي و دامي منطقه، بزرگترين مشكل كشاورزان، دامداران و باغداران كمبود آب هست که طبق مطالعات علمـی بعمل آمده نیـاز آنـها حدودا” 810 مـیلیون مترمکعب مـی باشد. درحالیکه آب برداشتی توسط انـهار سنتی به منظور اراضی آبی آن حدود 110 مـیلیون مترمکعب درون سال مـیباشد درنتیجه بـه 700 مـیلیون مترمکعب آب بیشتر به منظور آبیـاری بهینـه وتبدیل اراضی دیم منطقه بـه آبی نیـاز مـی باشد. رودخانـه قزل اوزن مـی تواند درون تامـین بسیـاری از نیـازهای آبی منطقه مورد استفاده قرارگیرد و بقیـه هم از روشـهایی چون مـهار نزولات آسمانی و… قابل تامـین مـی باشد. کـه در صورت استفاده بهینـه از رودخانـه قزل اوزن زمينهاي ديم كشاورزي درون منطقه بـه طور كامل سيراب ميشود.
عدم راه ارتباطی مناسب درون حاشیـه رودخانـه قزل اوزن استفاده از منابع عظیم معدنی و طبیعی موجود درون حاشیـه این رودخانـه را بلااستفاده کرده است.
نقش قزل اوزن درون توسعه و آبادانی خلخال
منطقه خلخال دارای پتانسیل های بالقوه زیـادی جهت توسعه و آبادی مـی باشد کـه هنوز بصورت بالفعل درون نیـامده اند. یکی ازاین پتانسیل ها، رودخانـه پرخروش قزل اوزن مـی باشد. شاید اگر گفته شود این رودخانـه بـه تنـهایی مـی تواند بسیـاری از مشکلات مربوط بـه آبادانی خلخال ، رفع بیکاری و توسعه اشتغال را بـه همراه داشته باشد حرف گزافی نباشد.
با توجه بـه وجود حدودا 14 هزار نفر بيکار درون خلخال و کیوی و روند رو بـه رشد مـهاجرت ناشي از معضل اشتغال درون منطقه، استفاده بهینـه از رودخانـه قزل اوزن و بهره مندي هزاران هکتار از اراضي بي آب شـهرستان هاي خلخال و کوثر از آن را مـی توان براي حل بخشي از مشکل اشتغال مفيد دانست.
کارگروه اشتغال و سرمایـه گذاری استان اردبیل صنعت کشاورزی و توریسم را بـه عنوان دو اصل اساسی توسعه استان اردبیل و منطقه خلخال قرارداده اند کـه در هر دو مورد رودخانـه قزل اوزن مـی تواند بسیـار مثمرثمر واقع شود.
1- توسعه راهها، شاهراه توسعه منطقه خلخال
همانگونـه که همگان اذعان دارند مشکل اصلي عدم توسعه و آبادانی خلخال عدم وجود راههای ایمن، مناسب و استاندارد مـی باشد. درون مناطق گردشگري هم نبود زير ساختها و امکانات رفاهي وتفريحي و مـهمتر از همـه نبود جاده دسترسي از اهم مشکلات مـی باشد. خلخالیـها از یکصد سال پیش بـه اهمـیت استراتژیک راهها پی و همراه درون خواسته های خود از حاکمان وقت ، ایجاد راه را خواسته اند. بطور مثال درون روزنامـه اطلاعات به شماره 419 بتاریخ 10/11/1306 آمده است” درون خلخال بر اثر برف زیـاد و شدت کولاک 32 نفر از اهالی خلخال و گرمرود درون گدوک مجره تلف شدند و حکومت خلخال بـه وزارت داخله نامـه ای ارسال کرده و تقاضای تسطیح راه های مذکور را نمود” (نقل بـه مضمون)
اکنون وقت آن رسیده جاده فیروزآباد- سرخ آباد- لوشان باردیگر مورد توجه قرار گیرد و دسترسی بـه منابع طبیعی و معدنی قزل اوزن را هموار سازد.در صورت احداث این جاده، اولا رودخانـه قزل اوزن از حاشیـه بـه متن آمده منافع بسیـاری نصیب کشور و منطقه خواهد شد. ثانیـا منطقه نصیب یک جاده ایمن و توریستی خواهد بود و خلخال بعد از جاده آسالم صاحب دومـین جاده توریستی و دلنواز مـی گردد.
2- ایجاد و توسعه منطقه نمونـه گردشگری قزل اوزن خلخال
يکي ازموارد مـهم توسعه هر منطقه، صنعت توريسم وگردشگري محسوب مـی شود. رودخانـه قزل اوزن بـه عنوان مـهم ترین روخانـه خلخال ، درون زمـینـه جاذبه های گردشگری نیز مـی تواند بسیـار مثمر ثمر واقع شود. مسیر رودخانـه قزل اوزن مـی تواند یکی از مـهم ترین تفرجگاه های منطقه و مناطق اطراف آن یکی از باصفاترین استراحت گاه های مسافران مسیر شمال غربی کشورشود.که هم اکنون بدلیل صعب العبور بودن و عدم دسترسی آسان استفاده از چنین موهبتی امکان پذیر نمـی باشد.
با توجه با تعیین روستای کزج بـه عنوان منطقه نمونـه گردشگری ، مـی توان آن را بـه ” منطقه نمونـه گردشگری قزل اوزن خلخال ” توسعه داد و با تلفیق مناطقی از روستاهای شمس آباد، مشکول، کجل، دایی کندی ، کزج و …. با بهرمندی از پتانسیل رودخانـه قزل اوزن بـه این امر مـهم دست یـافت.
3- توسعه کشاورزی و احداث صنایع تبدیلی کشاورزی درون منطقه
وجود دشتها واراضی دیم فراوان درون منطقه خلخال و رشد محصولات مرغوب درون سایـه قطره ای آب حتی درون نواحی شیب دار نشان از استعداد بالقوه این منطقه درون زمـینـه کشاورزی وباغی مـی باشد.
استان زنجان بـه عنوان یک تجربه موفق درون زمـینـه استفاده بهینـه از پتانسیل رودخانـه قزل مطرح مـی باشد.اگر از بـه اصطلاح جاده هشجین – درام سفر کرده باشید بـه وضوح همت مقامات مسئول استان زنجان درون استفاده بهینـه از رودخانـه قزل اوزن را شاهد خواهید بود.
با توجه بـه استعدادهایی كه شـهرستان های خلخال و كوثر درون بخش كشاورزی و باغی و نیز صنایع تبدیلی دارند جمع آوری آبهای سطحی و تامـین نیـاز كشاورزان و باغداران و نیز آب شرب درون این زمـینـه از اهمـیت خاصی برخوردار است.
به برکت آب فراوان رودخانـه های خلخال بخصوص رودخانـه قزل اوزن مـی توان باغ های زیبا و سرسبز بسیـاری درون مسیر آنـها بـه وجود آورد. با يك برنامـه ريزي دقيق و منسجم مي توان ضريب و راندمان مصرف آب درون مزارع را مديريت كرده و با يك تدبير مناسب، توليد را افزایش داد.
روستاهای حاشیـه رودخانـه قزل اوزن بـه دلیل ارتفاع پایین از سطح دریـا وآب وهوایی گرمسیری منطقه ای مناسب به منظور کشت محصول برنج ، زیتون و دیگر محصولات کشاورزی و باغداری مـی باشند بطوریکه بنا بـه نوشته سایت هشجین درون سال زراعی 1390 بـه همت کشاورزان منطقه از 50 هکتار از اراضی حاشیـه رودخانـه قزل اوزن برنج برداشت شده هست که این گوشـه ایی از گنج نـهفته درون دل این منطقه بکر و مستعد مـی باشد. کـه تداوم و توسعه آنـها همت مسئولان مربوطه را مـی طلبد.
به پشتوانـه غنای شرایط طبیعی و سخت کوشی کشاورزان و با تکیـه بر ظرفیت های نـهفته منطقه بخصوص وجود پتانسیلی عظیمـی چون رودخانـه قزل اوزن ، بـه راحتی مـی توان بسیـار بیش از شرایط فعلی بـه تولید و عرضه محصولات کشاورزی اعم از زراعی، باغی،دامـی و شیلات و فرآورده های صنعتی حاصل از آنـها پرداخت.
4- تولید برق و احداث نیروگاه برق آبی
همچنین درون زمـینـه تولید برق آبی مـی توان از پتانسیل رودخانـه قزل اوزن استفاده بهینـه را برد. آنچه مسلم هست ظرفیت توان برق آبی کشور پیش از این ، متمرکز بر دو رود” دز” و ” کارون” بود کـه با تکمـیل طرحهای آن مناطق ، به جز حوزه ” قزل اوزن ” منطقه دیگری این توان را ندارد. بعد در آینده شاهد رو آوردن دولت بـه این منطقه خواهیم بود. بنا بـه شواهد ، وزارت نیرو درون این منطقه بـه دنبال مکان یـابی ساخت سد های متعددی هست (همانند سد پیرتقی و نمـهیل ) . این کار جزء وظایف مسئولین ذیربط و نماینده محترم هست که با رایزنی و گفتگو،در طراحی و ساخت این سدها ، حداقل خسارت و حداکثر سود را به منظور منطقه حاصل کنند.
5- احداث شـهرک های آبزی پروری قزل اوزن
با توجه بـه فواید زیـاد مصرف گوشت آبزیـان ، گرايش عمومـی جامعه بـه استفاده از ماهی و بطور كلی فرآورده های آبزیـان بـه ويژه درون طی سالهای اخير روبه افزايش بوده است. آبزیـان براحتی درون بازارهای خارجی هم مشتری دارند و صادرات آنـها خیلی راحت و بسیـار پرسود مـی باشد. حاشیـه رودخانـه قزل اوزن یکی از پتانسیل های بالقوه منطقه خلخال جهت پرورش ماهی و سایر آبزیـان مـی باشد. همچنین از طریق آبزی پروری و با استفاده از ضایعات غذایی و فضولات گیـاهی آنـها مـی توان به غنی سازی آب کشاورزی و تقویت تولیدات کشاورزی هم کمک کرد.
لذا بایستی بـه توسعه فعالیتهای تکثیر و پرورش آبزیـان درون منطقه از طریق احداث مزارع پرورش و تولید و تشویق سرمایـه گذاران بومـی اقدام گردد.
همچنین تولید و پرورش آبزیـان زینتی یکی دیگر از مشاغل پرسود مـی باشد کـه با احداث شـهرک آبزی پروری قزل اوزن تحقق خواهد یـافت.
6- احداث سد و مـهار آبهای سطحی و پمپاژ آن بـه دشتهای منطقه
سدها درون عرض رودخانـه ساخته شده و آب را براي کاربرد درون خانـه ها و مزارع درون فصول خشک سال ذخيره مـی نمایند. سدها علاوه بر تهيه محيطي پايدار و تهيه آب درون طول سال، سبب توليد انرژي کنترل سيلاب مي گردند. ذخاير آب براي قايقران ها و ماهيگيران بـه دليل فرصت هاي تفرجي با ارزش مي باشند.
شنیده ها حاکی از آن هست که بر روی رودخانـه قزل اوزن که تا سد سفید رود 10 سد برق آبی مطالعه مـی شود کـه مشابه آن درون خوزستان اجرا شده است.
هم اکنون شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران درون سایت رسمـی خود از سه سد درون حوزه قزل اوزن نام مـی برد کـه در مرحله مطالعاتی قرار دارند(سد پیرتقی و سد نمـهیل از آن جمله مـی باشد)
قطعا ساخت سد مزایـا و معایبی دارد مثلا احتمال دارد با ساخت سد پیرتقی پل تاریخی پردلیس بـه زیر آب برود و یـا اینکه از این سدها مـی توان درون زمـینـه گردشگری، کشاورزی و صنعتی هم استفاده نمود لذا بایستی از الان بـه تدبیر مسئولان و فعالان فرهنگی و اجتماعی منطقه، منافع آنـها را بـه حداکثر و مضرات آنـها را بـه حداقل رساند.
لذا بایستی درون کنار احداث سدها به منظور تولید برق از آنـها درون زمـینـه کشاورزی و پمپاژ بـه دشتهای خلخال از جمله دشت هشتجین و… بسیـار فعال شد.
7- احیـای معادن اطراف حاشیـه قزل اوزن
بنا بـه اذعان کارشناسان مربوطه حاشیـه قزل اوزن با مناظر خدادادی و معادن غنی یکی از معدود نقاط کشور و استان اردبیل مـی باشد کـه دارای معادن مختلفی چون مس، طلا و… مـی باشد . بطوریکه درون سالیـان گذشته مطالعات متعددی درون این زمـینـه انجام شده و حتی وجود معدن طلا درون حاشیـه این رودخانـه بـه اثبات رسیده است.
متاسفانـه بـه رغم وجود معادن غنی شناسایی شده درون حاشیـه قزل اوزن به دلیل عدم سرمایـه گذاری مناسب هنوز معادن بلاستفاده مانده و بیشتر فعالان معدنی خلخال درون بخش بهره برداری سنگ و لاشـه مشغول هستند.( معدن طلای کجل یک نمونـه کوچک از این مواردمـی باشد)
با آماده بودن بسترهای لازم درون منطقه خلخال نسبت بـه ایجاد کارخانـه فراوری تولیدات معدنی قطعا با استقبال سرمایـه گذاران ذیربط مواجه خواهد شد.
و با ایجاد کارخانـه های فرآوری ضمن ایجاد ارزش افزوده، به منظور بخشی از بیکاران خلخال زمـینـه اشتغال ایجاد شده و موجب کاهش هزینـه های حمل و نقل و افزایش درآمد به منظور منطقه خواهد شد.
8- اجرای برنامـه گردشگری و ماهیگیری در آبهای خروشان قزل اوزن( تفریح، هیجان، ریسک)
اهمـیت ورزشی رود قزل اوزن تنـها درماهیگیري وصیـادي خلاصه نمـی شود بلکه بـه سبب جریـان تند براي قایقرانی ( کایـاك) و رشته ورزشی کاناپلو ازقابلیت بالایی برخوردارند. قایقرانی ورزشی مفرح و هیجانی هست حال اگر این کار درون آبهای خروشان انجام گیرد فاکتور ریسک را هم حتما به آن اضافه کرد و این بـه معنی تجربهای متفاوت درون زندگی خیل عظیم علاقمندان و فعالان این رشته های ورزشی مـی باشد.
این قابلیت ورزشی هم بسان دیگر پتانسیل های آن یک توان بالقوه هست امـید هست با برنامـه ریزیـهاي منطقی بالفعل گردد.
برخی قایقرانان حرفه ای ازجمله افرادی از هیئت قایقرانی استان زنجان مسیر این رودخانـه را با پارو طی کرده اند و آنـها هم نبود جاده درون حاشیـه این رودخانـه از جمله مـهمترین مشکلات آن بیـان مـی کنند” درون مسیر رودخانـه قزلاوزن جادهای وجود ندارد کـه بتوان مسیر را از قبل شناسایی کرد تنـها مرجع ما نقشـه رودخانـه هست که صرفاً پیچ و خم رود را نشانمان مـیدهد”
حد فاصل سرچم که تا مرز خلخال و طارم حول و حوش 160 کیلومتر مـی باشد کـه با تدابیر مسئولان مربوطه مـی تواند جهت ورزش های پرهیجانی چون کایـاک و کاناپلو و حتی از کوههای اطراف این رودخانـه مـی توان به منظور ورزش مـهیج و پرهیجانی دیگری چون “پارا گلایدر” استفاده نمود.
9- تاسیس منطقه ویژه اقتصادی قزل اوزن خلخال
منطقه ویژه اقتصادی بـه محدوده ای جغرافیـایی مشخص از سرزمـین كشور مـیزبان اطلاق مـی شود كه قوانین تجاری حاكم برآن درون قیـاس با دیگر مناطق آن كشور شدت و محدودیت كمتری دارد. لذا چندین سالی هست که این مناطق درون اقصی نقاط کشور احداث مـی شود و اتفاقا جهت توسعه آن مناطق هم بسیـار مفید واقع شده است.
بنابراین یکی از راهای مـیانبر بـه توسعه منطقه خلخال احداث ” منطقه ویژه اقتصادی قزل اوزن خلخال” مـی باشد. منطقه ويژه اقتصادي قزل اوزن بـه لحاظ نزدیکی بـه اتوبان تبریز- زنجان و قرار گرفتن درون جوار جاده اردبیل – سرچم و راه آهن اردبیل مـی تواند بهترین گزینـه باشد.
نزدیکی بـه فرودگاه اردبیل ، گمرک سهلان، بیله سوار، منطقه آزاد تجاری انزلی و قرار گرفتن درون محل تلاقی سه استان اردبیل، زنجان، آذربایجان شرقی و نزدیکی بـه استان گیلان از امتیـازات و شاخصهای منطقه ویژه اقتصادی قزل اوزن هست که دسترسی آسان بـه آسیـای مـیانـه را به منظور تجار و بازرگانان فراهم مـیآورد.
همچنین دسترسی بـه آّب قزل اوزن و نزدیکی بـه سد شـهریـار(استور) از دیگر مزایـای این طرح مـی باشد کـه جهت احداث صنایعی چون پتروشیمـی اردبیل (که هم اکنون بدلیل کمبود آب درون اردبیل مسکوت مانده است) مفید واقع شود.
با توجه بـه اینکه طرح احداث “منطقه ویژه اقتصادی اردبیل” از سال 88 مطرح بوده و تاکنون پیشرفت محسوسی نداشته است. بـه عقیده کارشناسان بـه دلیل عدم تناسب مطالعات ده سال قبل با وضعیت کنونی طرح مطالعاتی نیـازمند بازنگری و دوباره نویسی هست .لذا تجدید نظر درون مکان جغرافیـایی منطقه ویژه اقتصادی اردبیل و انتقال آن بـه محل مورد اشاره لازم مـی باشد.
در غیر اینصورت و بازهم احداث منطقه اقتصادی جدیدی درون حاشیـه قزل اوزن دارای توجیـه اقتصادی مـی باشد و مـی تواند جایگزینی مناسب به منظور احداث شـهرک صنعتی هشجین و توسعه شـهرک های صنعتی خلخال، کیوی، کاغذکنان و مـیانـه باشد.
همچینین وجود معادن بسیـار زیـادی از جمله معادن منگنز ، کاولن و سنگ های ساختمانی و تزیینی
در این منطقه و باغات فراوان مـی تواند مزید بر علت جهت احداث صنایع تبدیلی مرتبط درون این منطقه ویژه اقتصادی باشد.
10- احداث صنایع تبدیلی مرتبط با گیـاهان دارویی
گياهان دارويی از ارزش و اهميت خاصی درون تأمين بهداشت و سلامتی جوامع هم بـه لحاظ درمان و هم پيشگيری از بيماريها برخوردار بوده و هستند. گرايش عمومـی جامعه بـه استفاده از داروها و درمانـهای گياهی و به طور كلی فرآورده های طبيعی بـه ويژه درون طی سالهای اخير روبه افزايش بوده است.
پتانسيل توليدداروهای گياهی درون طبيعت حاشیـه قزل اوزن خلخال بسيار بالاست. درون مراتع حاشیـه قزل اوزن گونـه های نادر گیـاهی از جمله بادام وحشی (چالی)، گیلاس وحشی(بیله لیک)، گلابی وحشی، انواع زالزالک،سرخه ولیک(یک) ، سیـاه ولیک(داغداغان)، بنـه(چاتلانقوش)، زرشک دانـه دار ، تمشک، انواع زیر گونـه های اورس (سرو کوهی) ،افرا کیکوم(کپه نک)، انواع بید وحشی، سیـاتلو(چاقیر چا)، انواع گون گیـاهان داروئی چون کهلیک اوتی (آویشن)، یـارپوز(پونـه) و سایر درخچه ها و گونـه های کمـیاب گیـاهان داروئی و مرتعی بـه وفور دیده مـیشود.
بطور مثال یکی از مـهمترین گونـه های گیـاهی درخت چاتلانقوش مـی باشد. ثروتی کـه در دل این درخت نـهفته هست شیره آن هست که بـه شیره سقز معروف هست که استفاده دارویی فراوان دارد و در درمان یبوست و درمان ناراحتی های گوارشی استفاده مـیشود. علاوه بر این از شیره سقز درون تهیـه آدامس، عطر، خوشبوکننده ها ، حشره کش ها و در صنعت داروسازی درون تهیـه نرم کننده ها و ضد عفونی کننده ها استفاده مـیشود.
استفاده مطلوب، منطقی و بهينـه از اين منابع كه بـه لحاظ فناوری بسيار كم هزينـه تر و ساده تر از صنايع دارويی شيميايی است، مـی تواند ضمن تأمين بخشی از اشتغال جوانان و درون زمـینـه صادرات و ارز آوری هم بسیـار مفید باشد.
بنا بر اين بایستی با اتخاذ سياستها و راهكارهای مناسب و مبتنی بر يك شناخت واقع گرايانـه از وضعيت موجود اين منابع و كاربرد روشـهای علمـی و صحيح درون تمام ابعاد اعم از كاشت، داشت، برداشت و بهره برداری صنعتی و اقتصادی آن، چه از طبيعت وچه بـه صورت كشت مكانيزه، علاوه بر حفظ و حراست از اين سرمايه های ملی بـه شكوفايی و توسعه پايدار جامعه نيز دست يافت.
11- و اقداماتی دیگری چون تاسیس دانشکده کشاورزی ، برگزاری جشنواره های فصلی مانند ماهیگیری درون قزل اوزن ، اطلاع رسانی و شناسایی منطقه ، برگزاری جشنواره های محلی همانند مسابقات اسب دوانی ایلات منطقه، برگزاری نمایشگاه سوغاتی و صنایع دستی خلخال و… از جمله اقدامات دیگری مـی باشد کـه در کنار اقدامات فوق الذکر بـه توسعه و آبادانی خلخال کمک شود.
=======================================================
اهم نظرات
حاج حشمت الله بهاری سجهرود
سلام دوست عزیزجناب تایماز خان نظمـی
اطلاعات جامع و کاملی درون باره رودخانـه قزل اوزن ارائه نموده اید وهمچنین ایده های خوبی جهت بهرمندی ساکنان حاشیـه این نعمت خدادادی پیشنـهادو ارائه گردیده امـید هست مسئولان امر توجه کافی بـه این امور مبذول دارند ولی آنچه از شواهد وقراین بر مـی آید این امور بیشتر بـه آرزو های دست نیـافتنی شبیح مـیباشد. فعلا کـه بجز دعا وستایش کاری از ما بر نمـی آید. انشا الله شاید گشایشی درون کار ها پیش آید وبکارگیری نخبه گان درمصادر امور رویـا های ما نیز تبدیل بـه واقعیت شود. درون هرحال ورود تان را بـه جمع دوستان خوش آمد مـیگوئیم انشا الله همکاریتان استمرار داشته باشد مارا از وجود تان بی بهر ه نفرمائید
احسن جعفری
با درود بر شما جناب آقای نظمـی و تقدیر و تشکر بابت مقاله جامعتان درون مورد نقش رودخانـه قزل اوزن درون توسعه منطقه خلخال و همچنین ارائه راهکارهای علمـی مفیدتان ، اما چه فایده اگر هم این اتفاق بیفتد کـه بعید بـه نظر مـی رسد روستاهای ما بـه خاطر مسائلی کـه ذکر آن درون اینجا مناسب نمـی باشد ازش مستفیذ نخواهند شد ظاهرا قزل اوزن هدیـه خداوند حداقل درون منطقه ما فقط به منظور طارمـی ها هست که حداکثر استفاده را بـه سبب قرار گرفتن درون نزدیکترین نقطه بـه رودخانـه مـی نمایند و خدا را از این بابت شاکریم کـه تعداد معدودی مـی توانند از آن موهبت بهره ببرند
اشکبوس امـینی سفیداب
با سلام- ابتدا لازم است ورود آقای نظمـی را بـه جمع پاراسس تبریک گفته و همچنین تشکر نمایم از ایشان کـه با تقبل زحمت فراوان این نوشتار را با اطلاعات جامع و کامل ، گردآوری، تهیـه وارائه نموده اند ، ولی توجه بـه برخی نکات درون خصوص موضوع ، شاید مفید باشد:
1-ضمن اذعان واقرار بـه پتانسیل های خاص کل منطقه خلخال و حاشیـه قزل اوزن نیز بـه عنوان جزئی از آن، نباید فراموش نمود ضروت توجه بـه توجیـه اقتصادی از ملزومات مـهم هر پروزه و طرح است لذا بهتر هست این مسئله درون تمامـی موارد، مد نظر قرار گیرد2-از نظر پوشش گیـاهان دارویی ومرتعی شاید برخی مناطق خلخال بسیـار غنی و متنوع تر از حاشیـه قزل اوزون مـیباشند لذا حاشیـه قزل اوزن نیز بـه عنوان جزئی از منطقه مـیتواند مورد استفاده قرار گیرد(بالاخص از نظر پوشش گیـاهان سازگار بـه آب وهوای معتدل که تا گرمسیری)۳-برخی موارد ذکر شده مانند منطقه ویژه اقتصادی شاید با توجه بـه تعریف آن و پارامترهای دخیل درون آن و توجیـه فنی موضوع، شاید مناطقی بهتری از حاشیـه قزل اوزن به منظور این امر درون دسترس باشد 4-از لحاظ معادن و سایر ذخایر یقینا خلخال دارای مناطق متعدد وغنی ازاین امرمـیباشد وحواشی قزل اوزن نیزهمانند سایر مناطق خلخال مـیتواند مدنظرباشد۵-همـینطوراز لحاظ گردشگری منطقه خلخال دارای پتانسیل های خاص وممتازی هست که شاید نتوان حاشیـه قزل اوزن را از این جنبه بـه عنوان منطقه با ویزگی بارز و برتردرمقایسه با برخی مناطق دیگر منطقه دانست۶-از ویزگیـها و پتانسیل های خاص حاشیـه قزل اوزن کـه کاملا از نظر فنی نیزشاید دارای توجیـه اقتصادی باشند علاوه براستفاده بـه عنوان منابع تامـین آب وانرژی برق (درنتیجه احداث سد)، مـیتوان بـه پتانسیل های ویژه کشاورزی، زراعت و دامداری(بالاخص زراعت) وصنایع تبدیلی آن اشاره نمود همانطوریکه درمنطقه طارم زنجان این پتانسیل را کاملا مـیتوان مشاهده نمود واین ویژگی متمایزی بحساب مـیآید بعنوان نمونـه اراضی واقع درون حاشیـه رودخانـه وچم ها درصورت ایجاد راههای ارتباطی مناسب و تامـین بسترهای لازم مـیتوانند بعنوان قطب اقتصادی ویژه از نظر کشاورزی، دامداری وصنایع تبدیلی کشاورزی وفرآوردههای آن مد نظرقرارگیرند وبعبارتی بـه این موارد به عنوان پتانسیل های خاص حاشیـه قزل اوزون مـیتوان تاکید نمود. درخصوص باغات ارگانیک یـا بطورکلی کشاورزی ارگانیک حتما اشاره نمود کـه برای کشاورزی ارگانیک (Organic Agriculture) بطورکلی مـیتوان از دیدگاههای مختلف اه متفاوتی مانند بـه حداقل رساندن نـهاده های خارج مزرعه ای،استفاده از فرایندهای طبیعی و توانمندیـهای مطلوب ژنتیکی و زیستی انواع گونـه های گیـاهی، کمک بـه سازگاری و پایداری اکوسیستم ها، مدیریت مناسب درحفاظت خاک، آب، منابع طبیعی وانرژی و..را متصور بود. درنـهایت هدف حفظ محیط زیست، تامـین سلامت جامعه واکوسیستم های کشاورزی است، براین اساس اه کشاورزی ارگانیک اتخاذ راهکارها وروش هایی هست که ضمن تولید محصول مناسب ازنظر کمـی وکیفی ، حاصلخیزی خاک و اکوسیستم را تضمـین نموده ودر عین حال درون تضاد با آن نباشد. این سیستم کـه از موضوعات مـهم و مطرح درون دنیـا است وهم اکنون نیز از سیـاستهای مورد توجه وزرات کشاورزی نیزمـیباشد ولی این تولید ارگانیک مختص حاشیـه قزل اوزن نیست، بلکه طبق تعریف خاص آن درصورت و جود پارامترهای لازم و بسترهای مناسب درمنطقه قزل اوزن نیزهمانند سایرمناطق منطقه قابل اجراست.البته مجال بررسی بیشتروفنی تمامـی موارد درقالب نظر نیست ودر پایـان مجددا ازاقای نظمـی تشکر مـینمایم کـه با صرف وقت زیـاد این نوشتار را تهیـه وارائه نموده اند و احیـانا عدم تحقق عملی وفنی تمامـی موارد پیشنـهادی، دال بر انکار پتانسیل های خاص حاشیـه قزل اوزن نیست و این پتانسیل هاهمچنان با ارزش بـه حساب مـی آیند و ضرورت دارد کـه بیش از پیش مورد توجه مسئولین امر قرار گیرد. با آرزوی سلامتی وسربلندی
: قزل اوزن رودخانه ای سرخ گون
[پاراسس - نقش رودخانـه قزل اوزن درون توسعه منطقه خلخال قزل اوزن رودخانه ای سرخ گون]نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Fri, 14 Sep 2018 22:12:00 +0000